Panduan Pembeli
Minyak Zaitun Pomace: Apa Itu dan Kenapa Harganya Jauh Lebih Murah
Apa itu hampas zaitun, bagaimana minyak dikeluarkan daripadanya, dan kenapa botol pomace berharga jauh lebih rendah di rak yang sama.
Jawapan ringkas
Minyak zaitun pomace ialah minyak yang diekstrak dengan pelarut daripada hampas zaitun — kulit, isi dan serpihan biji yang tinggal selepas perahan pertama — kemudian ditapis sehingga hampir neutral. Ia sah dijual sebagai minyak zaitun, tetapi gred, rasa dan harganya berbeza daripada minyak dara yang diperah terus daripada buah.
Dua botol pada rak yang sama, kedua-duanya bertulis olive oil. Satu berharga beberapa kali ganda daripada satu lagi.
Selalunya bezanya satu perkataan kecil yang dicetak di bawah nama jenama: pomace. Ia bukan gaya pemasaran, ia gred.
Di sini kita lihat daripada bahagian buah yang mana minyak itu datang, bagaimana ia dikeluarkan, kenapa harganya rendah, dan cara mengenalinya sebelum bayar.
Apa itu minyak zaitun pomace
Minyak zaitun pomace ialah minyak yang diekstrak daripada hampas — kulit, isi dan serpihan biji yang tinggal di dalam mesin selepas buah zaitun diperah. Hampas itu masih menyimpan sedikit minyak, tetapi minyak tersebut tidak dapat dikeluarkan dengan tekanan sahaja. Ia dikeluarkan menggunakan pelarut, kemudian ditapis sebelum layak dijual sebagai makanan.
Kerana bahan mentahnya lain, hasilnya pun lain: warna kuning pucat, bau nyaris tiada, rasa zaitun hampir hilang. Gred yang lain pula dibandingkan dalam panduan gred minyak zaitun.
Hampas yang tinggal selepas perahan pertama
Selepas buah zaitun dikisar dan diperah, yang mengalir keluar ialah minyak dan air, manakala yang tertinggal ialah jisim lembap berwarna coklat gelap. Itulah hampas. Di kilang besar ia keluar bertan-tan sehari dan tidak dibuang begitu sahaja: ia dijual kepada kilang lain sebagai bahan mentah.
- Kulit dan isi buah yang sudah kehilangan sebahagian besar minyaknya.
- Serpihan biji zaitun yang hancur semasa pengisaran.
- Air pemprosesan yang menjadikan hampas lembap dan cepat masam.
- Baki minyak yang terlalu sedikit untuk diperah keluar.
Bagaimana minyak dikeluarkan daripada hampas
Hampas dikeringkan dahulu, kemudian dibasuh dengan pelarut yang melarutkan baki minyak keluar daripada pepejalnya. Pelarut itu disejat dan dipulihkan semula, meninggalkan minyak hampas mentah yang berbau kuat dan belum boleh dimakan. Selepas itu barulah ia melalui penapisan sehingga menjadi neutral.
- Hampas basah dikeringkan supaya pelarut dapat bekerja.
- Pelarut gred makanan melarutkan baki minyak keluar daripada pepejal.
- Pelarut disejat keluar dan digunakan semula pada pusingan berikutnya.
- Minyak mentah dinyahasid, dilunturkan warnanya dan dinyahbau.
- Sedikit minyak zaitun dara dicampur semula sebelum dibotolkan.
Kenapa harganya jauh lebih rendah
Bahan mentahnya ialah sisa yang kosnya sudah ditanggung oleh perahan pertama, jadi harganya bermula rendah. Pengekstrakan dengan pelarut mengeluarkan hampir semua baki minyak, jadi hasil setiap tan hampas tinggi. Selebihnya soal skala dan bungkusan: tin besar untuk dapur komersial, bukan botol kecil untuk meja.
- Bahan mentah ialah hasil sampingan, bukan buah yang dipetik khas.
- Pelarut mengeluarkan lebih banyak minyak daripada tekanan mekanikal.
- Tiada rasa halus yang perlu dijaga, jadi tiada kos untuk menjaganya.
Apa yang membentuk harga di hujung sebelah lagi rak pula dipecahkan dalam harga minyak zaitun di Malaysia.
Di mana pomace berdiri antara gred lain
Gred menerangkan dua perkara: daripada apa minyak itu datang, dan apa yang dilakukan kepadanya selepas itu. Extra virgin dan virgin datang terus daripada buah tanpa penapisan. Minyak ditapis datang daripada buah tetapi melalui penapisan. Pomace pula bermula daripada hampas, bukan daripada buah.
| Gred | Sumber minyak | Cara dikeluarkan | Rasa |
|---|---|---|---|
| Extra virgin | Buah zaitun | Perahan mekanikal, suhu rendah | Pedas, sedikit pahit |
| Virgin | Buah zaitun | Perahan mekanikal | Lebih lembut |
| Ditapis (pure, light) | Buah zaitun | Perahan, kemudian penapisan | Hampir neutral |
| Pomace | Hampas selepas perahan | Pelarut, kemudian penapisan | Nyaris tiada |
Cara mengenali pomace pada label di kedai
Perkataan gred itu mesti ada pada label, cuma ia jarang dicetak sebesar nama jenama. Baca baris kecil di bawah atau di belakang botol, dan bandingkan harga seliter, bukan harga sebotol. Saiz bungkusan dan warna minyak juga memberi petunjuk sebelum tutup dibuka.
- Cari perkataan pomace, olive pomace oil atau minyak hampas zaitun.
- Tin lima liter berbukaan lebar biasanya minyak untuk menggoreng, bukan untuk meja.
- Harga seliter yang jauh lebih rendah daripada botol dara di rak yang sama.
- Warna kuning pucat dan hampir tiada bau apabila tutup dibuka.
- Jarang ada tarikh tuaian pada label, hanya tarikh luput yang panjang.
Baca gred, bukan perkataan zaitun
Pomace dan extra virgin kedua-duanya sah dipanggil minyak zaitun, tetapi keduanya bahan yang berlainan kerja. Satu untuk kuali besar yang menelan minyak seliter demi seliter; satu lagi untuk hidangan yang minyaknya memang dirasa.
Kalau minyak itu akan sampai ke pinggan tanpa dipanaskan, baca baris gred dahulu. Lihat minyak dara Arabian Village sebagai titik perbandingan.